Zonder dat we het doorhebben gaat onze aandacht van nature uit naar dat wat zichtbaar en tastbaar is: gedrag, woorden, cijfers, resultaten. Op die manier beoordelen we hoe we iets graag zien (of juist niet) en op basis van onze eigen normen en waarden spreken we vervolgens onze mening uit. Het is een simpel proces dat duidelijkheid geeft over onze opvattingen en wat er volgens ons zou moeten gebeuren.

Je ziet dit terug in onderlinge relaties, maar ook in werksituaties: doelstellingen, targets, inkomsten en uitgaven, resultaten. Maar hoe de een iets ziet, kan de ander (als gevolg van zijn / haar eigen normen en waarden) zomaar op een hele andere manier bekijken. En zo kan er al snel frictie ontstaan. Voor we het weten veroordelen we het gedrag of de woorden van een ander en raken we elkaar kwijt.

Dit gebeurt in het klein, in onze onderlinge relaties, maar ook op grotere schaal, wanneer groepen vooral reageren op elkaars gedrag of taal, zonder oog te hebben voor wat erachter schuilgaat. (Polarisatie is dan vaak het gevolg). Maar wat zou er gebeuren als we meer aandacht geven aan wat er vanbinnen speelt, onder de oppervlakte?

“Raar eigenlijk, wij zien alleen onze buitenkant, maar bijna alles gebeurt vanbinnen.”

Citaat uit De jongen, de mol, de vos en het paard van Charlie Mackesy

Wat je ziet is niet altijd wat er speelt

Binnenin onszelf gebeurt er van alles waar we ons vaak niet van bewust zijn als onze aandacht vooral naar buiten is gericht. Emoties, gewaarwordingen in ons lijf, ervaringen, intuïtie, dromen, verlangens, maar ook onze afkeer. Als we stil worden, stoppen met bezig zijn en hier ruimte voor creëren, worden we ons vanzelf bewust van onze angsten, frustraties, dankbaarheid, blijdschap, boosheid, afkeer of genot.

Dit kan confronterend zijn, maar ook vreugde en helderheid geven. Zelf kan ik bijvoorbeeld de neiging hebben om altijd druk bezig te zijn. Weliswaar met zaken die ik waardevol, interessant of leuk vind, maar op deze manier ga ik wel voorbij aan mijn gevoelens en gewaarwordingen. Zo kan ik gemakkelijk het signaal van mijn lichaam missen dat ik moe ben en rust nodig heb, of dat ik verdriet of boosheid voel. Dit soort gevoelens komen vaak op ongelegen momenten en ik vind het niet prettig om ze te ervaren. Het is verleidelijk om ze te negeren, gewoon door te gaan en mijn aandacht op iets anders te richten. Maar als ik mijn gevoelens negeer, loop ik mezelf voorbij.

Door even stil te staan en mij open te stellen voor wat er zich binnenin mij afspeelt, kan ik beter rekening houden met wat ik écht nodig heb en kost het me vaak ook minder moeite om mij open te stellen voor wat er zich afspeelt in anderen. En daardoor kan de verbinding tussen mij en de ander groeien.

Wat er onder de oppervlakte speelt vertaalt zich naar het grotere geheel

Ook in organisaties of in de samenleving speelt zich vaak van alles af wat niet direct zichtbaar is, maar wat wel effect heeft op het gedrag, de sfeer of de resultaten. Denk bijvoorbeeld aan samenwerkingen die stroef verlopen, doelen die niet gehaald worden, budgetten die keer op keer overschreden worden zonder zichtbare resultaten, reorganisaties of fusies die niet slagen of een bepaalde wijk waarin maar overlast blijft bestaan.

Zolang er enkel gestuurd wordt op wat zichtbaar is en er geen aandacht is voor wat er onder de oppervlakte gebeurt, verandert er meestal weinig of slechts voor korte tijd. Echte verandering komt pas als er aandacht is voor dat wat niet zichtbaar is, maar wel aanwezig is.

In een vastgelopen situatie komt beweging door goed te luisteren, vragen te stellen en oog te hebben voor de dynamiek die onder het probleem ligt. Pas als hier ruimte voor is, kan er ook ruimte ontstaan voor een andere, nieuwe invalshoek en het overbruggen van schijnbare tegenstellingen.

Waar mag jij ruimte aan geven?

Ik nodig je uit om aandacht te geven aan wat zich van binnen afspeelt, in jezelf, je team of organisatie of in je project. In mijn begeleiding en advisering is dit een belangrijke invalshoek waar ik je graag in mee wil nemen. Graag ga ik samen met je op ontdekkingsreis en maak ik verder kennis met je, via mijn andere blogs, website of een persoonlijke kennismaking.